15. Stellen we wel de juiste vragen?

Al sinds de ontdekking van het ziektebeeld in de twintiger jaren van de vorige eeuw, was het de algemeen aanvaarde opvatting, dat anorexiapatiënten hun ziekte (onbewust) zelf veroorzaken. Ze geven de indruk dat ze niet willen genezen en ze stellen alles in het werk om maar zo mager mogelijk te worden. Tot voor kort werd de ziekte in de Engelstalige wetenschappelijke literatuur daarom ook steevast als ‘a self-inflicting disease’ beschreven: een door de patiënt zelf veroorzaakte ziekte. De huidige aanname is, dat de oorzaak van eetstoornissen gevonden moeten worden in de psyché van de patiënt. Daarom wordt de behandeling vrijwel uitsluitend uitgevoerd door diëtisten, psychologen en ervaringsdeskundigen. Pas als de ziekte levensbedreigende vormen begint aan te nemen, wordt de behandeling (tijdelijk) overgenomen door medisch specialisten (kinderartsen of internisten).

Kloppen de huidige aannames over de ziekte wel?

Men gaat er nog altijd van uit, dat AN-patiënten negatieve overtuigingen (cognities) over zichzelf hebben ontwikkeld, die ervoor zorgen dat ze de typische gedragingen vertonen, die zo kenmerkend zijn voor de ziekte. Dit is nog altijd de centrale gedachte, waarop de meeste psychologische behandelvormen zijn gebaseerd.

Zowel in het officiële- als in het alternatieve circuit, is het voornaamste doel van de behandeling om op zoek te gaan naar traumatische ervaringen in het verleden van de patiënt om vervolgens de ‘ziekmakende cognities’, die de patiënt in hun greep houden, te corrigeren. Deze benadering heeft tot nu toe echter helaas niet veel succes geboekt en heeft in de afgelopen honderd jaar niet geleid tot betere behandelresultaten.

Daarom wordt het tijd om nog eens goed naar de uitgangspunten voor behandeling te kijken.

Dat begint al met de naamgeving. De toevoeging “nervosa”, werd begin twintigste eeuw gegeven, omdat men dacht dat de ziekte veroorzaakt zou worden door “het nerveuze” karakter van de patiënt. Deze toevoeging is gerelateerd aan het oude begrip ‘hysterie’, een diagnose die tegenwoordig niet meer gebruikt wordt, omdat er veel negatieve connotaties aan kleven. De onderliggende betekenis van hysterie, zoals die destijds werd gebruikt, staat dicht bij ons huidige begrip van manipulatie en ‘aanstellerij’. Daarom zullen we om te beginnen de toevoeging ‘nervosa’ moeten verlaten. In deel II zullen we ontdekken, dat er een veel betere naam voor de ziekte bestaat.